2008: weg met die spiegel

Een systeemcamera (l) en een spiegelreflex bij elkaar

Exif: iso 125, 1/125, f/20, 67 mm

De industrie was nog niet klaar. Aan het begin van de 21e eeuw rukten ze al massaal de rolfilm uit het apparaat en ging ze digitaal, en rond 2008 kwam er een nieuwe techniek naar voren. De systeemcamera.

Wat is een systeemcamera?

Een systeemcamera is een camera met verwisselbare lenzen (net als de spiegelreflex), maar dan zonder het spiegelsysteem (net als de compactcamera). Yup, dat hele spiegelsysteem verdween en het beeld werd voortaan altijd rechtstreeks op de sensor geprojecteerd. Je kan een systeemcamera ook wel als een mengvorm van de spiegelreflexcamera en een compactcamera zien. Die laatste heeft ook geen spiegel.

Het spiegelsysteem had zijn tijd gehad. De techniek was nogal kwetsbaar; eigenlijk was het spiegelmechaniek het enige mechaniek dat echt kon slijten en kapot kon gaan. Ja oké, het sluitergordijn beweegt ook, maar dat kan zeker 150.000 clicks mee, dus dat duurt nog wel even. Nee, dat spiegelsysteem moest de spiegel in een snelle beweging KLAKKK omhoog bewegen, om uit de weg te gaan voor het licht dat door het objectief kwam, en daarna weer KLAKKK weer in de uitgangspositie brengen.

Dat geluid hoorde je dan, en zo’n camera kon je ook echt niet gebruiken in omstandigheden waar stilte vereist was. Die KLAKKK maakte echt lawaai, ondanks inspanningen van de industrie om die herrie te verminderen. Die beweging binnen de camera veroorzaakte ook een ware aardbeving in de camera, en de fotoscherpte leed eronder. En het sleet.

Dat hele systeem ging eruit.

Gevolgen

Dat heeft nogal wat gevolgen. Doordat de spiegel verdween, waren ook de prisma en de optische zoeker het haasje. Er spiegelt immers geen beeld meer naar boven dat via een prisma naar de optische zoeker gaat. Dus weg met dat alles voor een elektronische zoeker die gevoed wordt door het signaal van de sensor. De sluiter moet daarom altijd open staan.

Dat hele mechaniek is foetsie. De systeemcamera is daardoor als geheel is kleiner en lichter dan een spiegelreflexcamera. Je krijgt er niet meteen een gierennek van als zoiets aan je nek hangt. Dat is ook een voordeel.

Nieuwe techniek

De allereerste systeemcamera kwam uit in 2004: de Epson R-D1. Dit was rangefindercamera, met een aparte zoeker dus, en met een hendel (afkomstig uit de rolfilmtijd!) om de sluiter te spannen. Heel bijzonder ding dus. Een eerste probeersel, lijkt het wel.

De Epson R-D1 uit 2004

Bron: User Justinc op wikipedia

Creative Commons Attribution-Share Alike 2.0 Generic license

Systeemcamera’s begonnen echter pas rond 2008 een impact te maken toen fabrikanten als Olympus en Panasonic met hun eerste Micro Four Thirdsmodellen kwamen; kleine modellen uitgerust met een kleinere sensor en die door hun opbouw meer leken op een compactcamera. Zonder spiegelhuis, dus de camera kon kleiner, de afstand tussen de sensor en objectief was kleiner, body was kleiner, objectieven waren kleiner, en het geheel was handzamer. Objectieven konden worden verwisseld.

Overgang

Inmiddels hebben systeemcamera’s de “traditionele” spiegelreflexcamera’s verdrongen. Ze zijn makkelijker te maken, en wat belangrijk is voor de industrie: de markt is ook veel groter! De grote spelers in die markt zijn inmiddels gestopt met de ontwikkeling van spiegelreflexcamera’s en hebben zich gestort op systeemcamera’s.

Canon liet eind december 2021 weten dat de Canon 1D X Mark III het laatste spiegelmodel is wat nog in ontwikkeling was. Sony was in de zomer van 2021 al gestopt met ontwikkeling van nieuwe modellen en verkoop van de A99ii, A77ii en A68. Nikon stopte in 2022 ook met de ontwikkeling van nieuwe spiegelmodellen, maar ondersteunt de oudere modellen die in omloop zijn nog wel.

Wat nu?

Ik heb geen idee wat fabrikanten nu nog meer kunnen verzinnen om het fotogemak te vergroten. Volgens mij is alles wel gedekt en uitontwikkeld. Fabrikanten lijken zich nu vooral op extra toeters en bellen te richten. Dalsa Corporation ontwikkelde in 2006 een 111 MP sensor – maar heb je die echt nodig? De superhoge resolutie maakt het mogelijk dat je elk krasje en vlekje op het objectief en sensor ziet. Koop je zo’n camera ben je eigenlijk genoodzaakt om al je objectieven ook opnieuw aan te schaffen. Dat wordt dan een dure business.

In 2011 kwam Lyro met een zakcamera die kan refocusen na het nemen van de foto. Uit eigen ervaring weet ik dat Canon nu ook zo’n functie heeft. Die ik niet gebruik, want dan zit je met een lock-in, omdat dit een functie is die je dan vast aan Canon bindt. Nou, dat wil ik ook weer niet. Ik wil wel mijn vrijheid behouden.

Maar als ik het mocht zeggen: ik zou wel een echte professionele en goede STEREO-camera willen zien. Die waren in de tweede helft van de 19e eeuw, en in de jaren ’50 populair. Ik heb daar foto’s van gezien (Viewmaster!) en ben ook echt op zoek geweest naar een goede stereocamera. Twee objectieven naast elkaar die net als de ogen elk een eigen beeld hebben en waardoor een diepte-effect kan worden bereikt. De camera’s waren er wel … en nu niet meer. Die zou ik nou wel willen terugzien!
De techniek is er!

Hoe bevalt een systeemcamera?

In de loop der jaren heb ik een hele rits aan camera’s verworven. Jeuuuu, meer dan ik dacht.
Ik begon in de jaren ’70 heel klein met een rits-rats-klik cameraatje (een kloon van de Kodak Instamatic, deze was van Agfa, geloof ik), wat compactjes zoals de Konica Pop, en een Praktica spiegelreflex. Ik herinner me een Sony Mavica (een digitaal met een floppydisk), een Sony AS-20, daarna een Nikon D3100, Canon 5D Mark 2, een Canon 6D, een Canon 6D Mark 2, en nu een Canon R systeemcamera.

Bevalt die systeemcamera?

Ja, maar ik moest er echt aan wennen. Ik schafte het toestel aan in het late najaar van 2022. Ik keek er naar en dacht “Wat is dít in hemelsnaam voor een ding?” Ik moest de camera helemaal opnieuw leren. Ook het gegeven van een elektronische zoeker was even wennen.

Het toestel is kleiner en lichter, en de bediening is wat anders. Maar echt, ik ben nu een beetje verslaafd aan de R. Het is nu het eerste waar ik naar grijp. Oh, ik pak nog wel eens een spiegelreflexcamera, en dan is dat de 6D Mark 2, en dat voelt ook vertrouwd.

Maar wat zijn die spiegelreflexen zwaar!

Hoe zwaar? Denk aan een kilo voor de body. Dan nog driekwart kilo voor een zoomobjectief. Dan zit je ongeveer tegen de twee kilo aan. Dat lijkt heel weinig. Maar loop daar maar eens een tijdje mee rond. Dan voel je dat wel. Daar stond ik niet bij stil. Ik was gewend aan het gewicht, maar vergeleken met een systeemcamera zijn ‘spiegels’ lompe bakbeesten. Ze doen best goed wat ze moeten doen, maar echt, het is een soort van topsport om daar langdurig mee rond te lopen. Systeemcamera’s zijn veel, veel lichter. Het rolfilmsysteem was al verwijderd, en nu is ook het spiegelhuis en alles eromheen weg.

In 2023 schreef ik een uitgebreide vergelijkingsblog tussen een spiegelreflexcamera en een systeemcamera. Net gelezen en ik sta er nog steeds achter mijn bevindingen. Lees deze blog hierrr.

Assortiment breidt uit

Fabrikanten gaan nu los op de systeemtechniek. Het assortiment is nu veel meer uitgebreid. Alle merken hebben zich nu gestort op dit nieuwe systeem, en hebben nu ook ook goedkope consumentenmodellen in de handel. Die modellen kan je vergelijken met de cropjes uit de “spiegeltijd”; het zijn modellen met vaak een kleinere sensor en wat minder toeters en bellen, die je als amateur of hobbyist anders meer in de weg zouden zitten. Die camera’s zijn goed, en ook veel goedkoper in aanschaf.

Afsluiting

Tja. Dat was het dan.

Ik ben nu in het heden aangekomen. Wat valt er nog meer te vertellen? Oh, van alles hoor, maar voor de grote lijn is het op en klaar, en ik heb geen idee wat er hierna nog meer kan worden verzonnen door de industrie.
Wil niet zeggen dat ík echt klaar ben. Ik heb namelijk nogal wat overgeslagen. Ontwikkelingen die wel leuk waren, maar in feite niet echt iets toevoegden aan het grote verhaal. Die ontwikkelingen zal ik ook nog wel in wat sappige hap-snap blogs beschrijven, en die dan insteken op een relevante plaats in het menu.