1912: fotografie op de 864 vierkante mm

Oscar Barnack
Bron: wikipedia

Misschien sta je er niet bij stil, maar de 35 mm kleinbeeldfilm, dat metalen busje dus, wat je makkelijk in je camera kon steken en inleggen, die film werd al in 1912 ontwikkeld door Oscar Barnack van de Leitz camerafabrieken.

En om misverstanden te voorkomen: in 1934 kwam Kodak met de cassette voor eenmalig gebruik. Dat is dan dat busje waarin de film was opgerold met dat flapje eruit om aan de andere spoel te haken.

Hebben we dat even duidelijk.
1912: de film van Barnack. 1934: de film met cassette door Kodak.

Geschiedenis

Barnack kwam in 1911 in dienst bij Leitz. Omdat hij aan astma leed zocht hij naar manieren om camera’s veel lichter te maken dan ze altijd waren. Minder zeulen. En in die tijd was de filmindustrie in opkomst. Die industrie gebruikte 70 mm films, maar fotografen sneden die films overlangs naar 35 mm en fotografeerden daarmee in portretstand. Verticaal dus, en het negatiefformaat was 18 x 24 mm. Als sinds 1908 waren er al camera’s die dit formaat hanteerden.

Barnack veranderde dat in 1912. Geïnspireerd door de filmindustrie, nam hij dat 35 mm filmformaat (die bijgesneden 70 mm dus) als basis. Hij draaide het beeld vervolgens een kwartslag, zodat het beeld horizontaal op de film kwam. 
Het negatiefformaat werd daarmee 24 x 36 mm. Er kon dus meer beeld in een beeld!

De eerste foto van Barnack met het nieuwe formaat en de Ur-Leica,
Eisenmarkt, Wetzlar, Duitsland, 1914
Bron: wikipedia

Hier zie je de eerste foto die hij in 1914 maakte met het nieuwe formaat en de eerste Ur-Leica. Het is het beeld van de Eisenmarkt in Wetzlar, Duitsland.

Daar zijn ze maar wat trots op, daar in Wetzlar. Het plaatsje heeft een gedenkteken geplaatst, precies op de plaats waar Barnack zijn eerste foto maakte, met hetzelfde perspectief. Die foto zie je hieronder.

Het gedenkteken op dezelfde plaats.
Bron: wikipedia
User: Aljawad
CC BY-SA 4.0

Om het nieuwe formaat bruikbaar te laten zijn, moesten er dus ook geschikte camera’s en lenzen komen. Camera’s voerden immers het 18 x 24 mm formaat en lenzen konden het grotere formaat ook niet aan.

Barnack moest wel flink trekken aan de Leitz-directie, in casu Ernst Leitz, om dat alles te ontwikkelen en te maken. Die had er eerst niet zoveel zin, en pas in 1924 besloot Leitz een camera te produceren.

Dat werd uiteindelijk de Leica I, en die camera werd een succes op de Spring Trade Fair van 1925 in Leipzig.

Kodak komt erbij

Een Leica I 

Bron: wikipedia 

User: Kameraprojekt Graz 2015

CC BY-SA 4.0 licentie

Toen Kodak in 1934 het filmformaat code 135 gaf en in een handige cassette op de markt bracht kon dit filmformaat aan een zegetocht beginnen. Die cassette is namelijk dat busje dat we kennen. Inleggen en schieten maar.

Bovendien voegde Kodak de standaard perforatie toe aan de randen. Na elke opname brachten tandwieltjes de film acht gaatjes verder voor de volgende opname. Dat zijn die gaatjes die je altijd aan de film ziet zitten.

Die cassette was bedoeld voor de Kodak Retina, maar paste ook in de Leica en de Zeiss Ikon Contax camera’s.

Na de oorlog

Na de oorlog, meer bepaald in de jaren ’70 werd het kleinbeeldformaat dé standaard in de consumentenfotografie, en verdrong het de rolfilm.

Een kleinbeeldrol

Bron: wikipedia

User: HuttyMcphoo

CC BY-SA 2.5

Alle consumentencamera’s werden geladen met 35 mm films. Van de duurdere Leica’s tot de goedkope Konicaatjes: allemaal kleinbeeld 35 mm. Spiegelreflexcamera’s: kleinbeeld 35 mm.

Als beginner wist je ook niet beter dat fotografie op 35 mm gebeurde. De schappen lagen vol met die films, en de industrie stortte zich op dat formaat.

Kwaliteit, zoals kleur en korrel verbeterden. In de jaren ’80 werd de DX codering op het busje ingevoerd, zodat de camera met contactpunten kon aflezen welke film er geladen was. Camera’s kregen een motordrive, zodat je ook niet meer hoefde te zwengelen om de film weer in de cassette terug te draaien. Overigens waren er ook camera’s die de film eerst op de andere spoel laadden, en bij het fotograferen langzaam de cassette weer vulden met de belichte opnames. Zo werden foto’s beter beschermd tegen onbedoeld openen van de camera.

Gemak diende de mens!

De fotograaf hoefde dit busje alleen maar links in de camera te leggen, een stukje van de film naar rechts door te trekken naar de lege spoel, daar aanhaken en de camera weer te sluiten. Presto!

Tot aan 1980 werd de film geleverd in 20 en 36 opnames. Daarna kon je ze in lengtes van 12, 24 of 36 opnames krijgen.

Het kleinbeeldformaat werd tot in het begin van de 21e eeuw massaal verkocht.

De digitale camerarevolutie maakte daar een eind aan. De 35 mm rolfilm is nog wel steeds makkelijk verkrijgbaar.