
Bron: wikipedia
In de tweede helft van de 19e eeuw werd fotografie tamelijk gemeengoed. De techniek was nu geëvolueerd tot het snel kunnen maken van afbeeldingen, maarrrr…. Het was nog steeds een duur alchemistisch gegoochel met chemicaliën. De fotograaf moest al die chemie meeslepen, of tenminste in bezit hebben, en weten hoe hij daarmee om moest gaan. En fotografie was ook duur door al die toestanden erom heen. En dan zie je wat je altijd ziet: er springt een bedrijf in dat gat.
In 1888 brengt de Eastman Dry Plate and Film Company uit Rochester, New York, een camera op de markt met de slogan
“You press the button, we do the rest”
Het was een echte camera. Nou ja, camera …. Het was een draagbare donkere kamer met een fixed-focus lens, en geen zoeker. In plaats daarvan waren bovenaan twee V-vormen aangebracht die de fotograaf moesten helpen de camera goed te richten op het onderwerp. Voor ons begrip een heel eenvoudig apparaat. En er zat een rolfilm in die goed was voor 100 foto’s.
Een rolfilm, ja. Geen gedoe met glazen platen, geen gezeul, maar een voor die tijd handzaam rechthoekig kastje dat je kon meenemen en waarmee je foto’s kon maken. Er zat een sleutel bovenop om de film door te draaien, er zat een sluiter in die je met een draadsysteem moest aanspannen en met een knop aan de zijkant kon ontspannen. En was de film vol, nou, dan stuurde je dat hele ding gewoon op naar de fabriek en na een tijdje kreeg je de camera weer terug met een nieuwe film erin, samen met de foto’s en de negatieven. De fabriek nam het hele ontwikkelproces uit handen.

Bron: wikipedia
Auteur: Kodakcollector
CC BY-SA 3.0 licentie
Die foto’s en negatieven waren trouwens rond; de hele geprojecteerde beeldcirkel kwam op de afdruk.
Het toestel kostte 25 dollar en dat was vast veel voor die tijd. Ontwikkelkosten waren ook nog eens 10 dollar. Niettemin was de camera een doorslaand succes, zij bracht fotografie naar de massa en fotografie werd een rage.
Kodak
Nou, dat bedrijf werd bekend onder de naam Kodak en kwam tot leven door George Eastman en Henry Strong. Zij vormden in 1880 een partnerschap voor de Eastman Dry Plate Company, dat op 1 januari 1881 werd opgericht. Het bedrijf verkocht aanvankelijk dry plates voor de fotografie, maar Eastman wilde die glasplaten uiteindelijk vervangen zien door een handzame rolfilm. De Eastman Dry Plate Company moest dat ontwikkelen. Op 1 oktober 1884 werd de naam ook veranderd in de Eastman Dry Plate and Film Company. Een jaar later was al een filmhouder en een papieren film ontwikkeld. Voor beide werden patenten aangevraagd en verkregen.
In 1888 werd de Eastman Kodak Company opgericht en de naam Kodak vastgelegd als handelsmerk.
Commercieel inzicht
Eastman had commercieel inzicht voor de Kodak Camera. Hij onderscheidde namelijk twee processen. De eerste was het foto maken en de tweede was het foto’s ontwikkelen. Die twee processen koppelde hij los.
Verder zag hij in dat de fotografiemarkt uit twee groepen gebruikers bestond. Een groep van amateurs die de kennis en vaardigheden veelal bezat en die fotografie als een kunstvorm zag, en een groep die van niks wist en zonder moeilijk gedoe gewone alledaagse plaatjes wilde maken.
Hij zag in dat
a. die tweede groep veel groter was, en
b. dat de markt ook ging om het verkopen van rolfilms.
De Eastman Dry Plate Company verkocht dus ook rolfilms die de liefhebber zelf kon ontwikkelen.
En Kodak werd een householdname. Iedereen kende Kodak en het Kodakmoment werd een begrip. Het bedrijf domineerde een groot deel van de 20e-eeuwse fotografiemarkt. De beroemde Brownie bijvoorbeeld, goedkoop want oorspronkelijk gemaakt van karton(!), was van Kodak. Die werd een enorm succes en werd een lijn die decennia zou duren, tot aan de compactcamera’s aan toe. Brownies zie je nu nog overal opduiken in verzamelingen en musea. Of zelfs thuis.

Bron: wikipedia
User: Cogdogblog
CC0 licentie
Wat zijn nou weer dry plates?
Dry plates waren een verbetering op de wet-plate fotografie die tussen 1850 en 1880 populair was. Daar schreef ik hier over. Het nadeel van wet-plate was dat die meteen moest worden belicht en ontwikkeld als die nog nat was. Dry-plate onderving dat. Foto’s gemaakt in de zomer konden in de winter gewoon ontwikkeld worden. Dry plates konden ook gemaakt worden op glas, celluloid, papier en eigenlijk alles dat transparant was. De eerste commerciële dry plates werd al in 1874 gemaakt en George Eastman (ja, die!) ontwikkelde een machine om glasplaten te coaten met dry plate. Dat is … voordat hij zijn aandacht richtte op rolfilm – ook een vorm van dry plate.
Kodak zat echt overal in. In de Tweede Wereldoorlog maakte ze zelfs pontons en handgranaten voor de oorlogsindustrie en zat in de koude oorlog in duistere zaakjes voor de CIA. Daar ga ik het niet over hebben. Dit is immers een blog over fotografie.
Kodak overspoelde na de oorlog de markt met rolfilms en camera’s, allemaal in verschillende maten. Ook pocketcamera’s die je dus in je binnenzak kon stoppen, en waarvoor handige cartridges te koop waren. De Instamatic, waaronder die handige platte rits-rats-klikcamera, had ook zo’n handige cartridge met een filmpje erin. Hup, oude cassette eruit, nieuw erin en verder klikken. De negatieven waren wel piepklein. Ook leverde Kodak (vooral Kodak!) film en filmmaterialen aan de filmindustrie.
Kodak was een grote speler in compactcamera’s. Kleine handzame cameraatjes. Niet zo klein als die flinterdunne Instamatics, maar ook hier weer snel inleggen en schieten maar. Ik moest even spitten in de kasten, om te zien of ik zelf wel zo’n handig cameraatje in mijn collectie heb. Yep. Natuurlijk. Deze Star Zoom 70 komt uit de jaren 90, was voor die tijd state-of-the-art en perfect voor de kiekjesmaker, had autofocus en een motordrive. Je hoefde niet meer met een slinger de film terug in de koker te draaien. Hij had een zoomlens van 35 tot 70 mm. En er kon een 35 mm kleinbeeldfilm in. Daar kom ik later in deze serie op terug. Heel snel zelfs, denk ik.
Ik schreef het bovenstaande in de verleden tijd, maar de Star Zoom 70 doet het nog steeds. Ja, ik heb dat net uitgetest. En de 35 mm film is nog gewoon verkrijgbaar. Waarmee ik wil zeggen dat Kodak zeker geen merk uit het verleden is.
Kodak maakte van filmverkoop en -ontwikkeling haar verdienmodel, maar investeerde verder niets om bij te blijven. Er was ook geen noodzaak, geen prikkel om alert te blijven. Concurrenten zoals Fuji en Polaroid passeerden haar wel, en Kodak miste nagenoeg de digitale revolutie van de 21e eeuw. Vanaf 2001 begonnen filmverkopen te dalen en Kodak begon in te teren op de reserves. Het werd zelfs zo penibel dat Kodak in 2012 faillissement aanvroeg, en bescherming tegen schuldeisers.
Dat verhaal komt later in deze serie terug.
Kodak bijna kaduuk
Zover is het niet gekomen. Op 12 maart 2014 maakte Kodak bekend Jeffrey J. Clarke als CEO te hebben aangetrokken. Die stelde orde op zaken. In 2016 behaalde Kodak weer wat winst. Tegenwoordig is Kodak vooral actief in Traditional Print, Digital Print, Advanced Material & Chemicals (inclusief Motion Picture) and de verkoop van licenties (Brand licensing) voor consumentenproducten van derdenpartijen, onder de naam van Kodak.
Oké, een heel verhaal dus over Kodak, terwijl ik begon met de eerste consumentencamera in 1888. Ik schiet zo wel flink op. De kleinbeeldfilm komt er aan.
