Wel, wel wel, wat hebben we hier? Een pillendoosje? Nee, het is de Universal Univex Model A Camera van de Universal Camera Corporation uit New York, een bedrijf ook wel gewoon Universal genoemd en zelfs Univex. In deze blog hou ik de naam Universal aan. Maar Universal Univex Model A Camera is een hele mond vol voor een cameraatje dat verder niets heeft.
Oh, en deze eerste foto heb ik maar in zwartwit gezet. Het cameraatje zit vol met 80-90 jaar viezigheid en dat vond ik te goor om aan te gluren.
Eigenschappen
Terug naar het verhaal.
Nee klopt, deze camera heeft niets, behalve dan een schuifknopje voor de sluiter.
Waarom zou je ook? Dit cameraatje werd ook voor een belachelijk lage spotprijs in de markt gezet. Dan ga je keuzes maken.
Geen sluitertijdinstelling. Standaard is 1/60
Geen diafragmainstelling. Standaard is f/16. Brandpunt 46 mm
Geen lichtmeter
Geen afstandsmeter
Geen flitsaansluiting
Geen draadontspanner
Geen sluitervertraging
Kleine samenvatting:
Fabrikant: Universal Camera Company
Type: Univex Model A
Productie: 1933-1941
Formaat: soort van kleinbeeld
Rolfilm: no. 00 (eigen rolfilm)
Geen echte zoeker. Een metalen frame dat je moest uitklappen om doorheen te kijken. Dit exemplaar is echter het frame kwijt.

Exif: iso 100, 1/125, f/22, 105 mm
7 juli 2026
Het dingetje maakte niet eens gebruik van een standaard rolfilm. Het had zijn eigen maat rolfilm, no. 00 Univex van 30 mm van rand tot rand, die – heel toevallig – ook door Universal werd verkocht. Dat was het verdienmodel.
Negatiefformaat van de film was 28 x 38 mm centimeter. Oke, dat is toch best groot. Wat groter dan het kleinbeeld van 24 x 36 mm dat later werd verkocht. Een zo’n rolletje leverde zes foto’s op.
Het cameraatje van bakeliet werd vanaf 1933 verkocht door Universal, voor de toen al krankzinnig lage prijs van $ 0,39 cent. Een rolletje kostte $ 0,10 cent. In de eerste drie jaar werden er drie miljoen exemplaren van verkocht. Nou ja … verkocht? Verkoop gebeurde wel, maar het cameraatje was vooral ook een weggever bij de aankoop van een duurdere camera. Dan kreeg je de Univex als hebbedingetje erbij en hoopte de fabrikant dat je de rolletjes ook ging kopen.
Overigens vermoed ik dat dit exemplaar van een iets latere datum is dan 1933. De allereerste versies hadden een zonmotief aan de voorkant, met zonnestralen om de lens heen. Latere versies hadden die niet. Dit exemplaar heeft geen zonmotief.
Heel korte geschiedenis
Universal was in 1932 In New York opgericht door Otto W. Githens and Jacob J. Shapiro en hun doel was om gemakkelijke en goedkope camera’s voor de massa te maken. Dat ging aanvankelijk wel goed – het bedrijf verkocht immers drie miljoen exemplaren in de eerste drie jaar en nieuwe modellen kwamen ook op de markt. Het bedrijf kwam echter in de problemen na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De productie van de rolfilm werd namelijk gedaan door Gevaert in België. Blijkbaar was out-sourcen en verschepen goedkoper dan in eigen land produceren. Na het uitbreken van de oorlog en het begin van de bezetting stokte de aanvoer vanuit Europa.
Dat was dus wel een geopolitiek probleem voor Universal. Gevaert zette nog snel een fabriek neer in Massachusetts, maar de consument wilde weinig meer weten van dit goedkope dingetje. Toen de VS door de Japanse aanval op Pearl Harbour (7 december 1941) betrokken werd in de oorlog, kreeg Universal nog een overheidscontract voor het maken van verrekijkers en andere militaire optica. Dat was een nieuwe levenslijn, maar na de oorlog zakte de economie weer in, Japan begon de cameramarkt over te nemen, Universal kon het toch niet bijbenen en vroeg in april 1952 faillissement aan.
Het bedrijf met alle toeters en bellen werd toen overgenomen door de broers Henry and Robert Werblow die Universal na een jaar alweer lieten vallen. Na vervolgens wat knuffelpartijen met Canon en Nikon uit Japan, en de Duitse maatschappijen Leica en Zeiss Ikon werd Universal in 1964 definitief beeindigd.
De binnenkant van de Univex

Exif: iso 400, 1/125, f/25, 100 macro
Zoals gezegd heeft het apparaatje niks om mee te spelen. Het achterklepje zit heel stevig vast en ik was echt beduusd om Press To Open te drukken om het apparaatje niet te slopen. Met wat extra kracht komt de achterkant wel los, en binnenin zit … ook niks. Er zit een spoel onder de draaiknop en ik heb moeten pielen om dat weer los te krijgen; een volle film moet immers kunnen worden uitgenomen. Ik vond dat de top van de spoel en de draaiknop een driehoeksuitsparing hebben die moeten uitlijnen om de spoel te kunnen plaatsen of de volle film te kunnen uitnemen. Dat moet je dat maar weten. Ja, er is een handleiding op internet te vinden. Ook voor een dingetje als dit. Daar kwam ik later pas achter.
Het frame voor de zoekerfunctie is in de mist van de geschiedenis verdwenen. Dat frame scharnierde aan de rechterkant open en lag anders ingeklapt over de voorkant.
Eindoordeel
Deze camera is een hebbedingetje. Je kan er niks nu meer mee. Bij de release was de Univex al heel erg basic. Basicker dan basic kon eigenlijk al niet. Maar ook nu kan je er niets meer mee, omdat de bijbehorende film van Universal ook niet meer gemaakt wordt.
En echt, het toestelletje is klein. Zo klein als een pillendoosje en ik was amper in staat om er goeie foto’s van te maken. Ik moest zelfs een macro-objectief gebruiken!





