Yashica Mat EM

De Yashica Mat EM
De Yashica Mat EM
Exif: iso 400, 125, f/20, 70, mm

Hier ben ik wel heel blij mee! Deze Yashica Mat EM heb ik gekregen van een bevriende connectie op LinkedIn. Voor deze camera ben ik helemaal vanuit Purmerend naar Bergen op Zoom gereisd voor een lunch- en borrelafspraak, want gratis krijgen vond ik een beetje te gek. Daar wilde ik best wat voor investeren, en kennismaken met deze connectie!

De Yashica Mat EM is een Twin Lens Reflex (TLR) uit 1964. Deze camera heeft twee lenzen. De bovenste is voor de zoeker die bovenop zit, en de onderste is voor de film. Deze camera is een “ouderwetse”camera uit de tijd voordat de spiegelreflexcamera (de SLR, de Single Lens Reflex) en de 35 mm film doorbraken. De Yashica Mat EM is voorzien van een selenium lichtcel en een analoge naaldwijzer om het licht te meten. EM staat namelijk voor Electronic Metering. Hierdoor is het mogelijk om de sluitertijd automatisch te laten aanpassen. Dit systeem is daarmee een voorloper van de halfautomaten die later in zwang zouden komen.

Even over Yashica

Yashica werd in 1949 opgericht in Nagano, Japan, nog onder de naam Yashima Seiki Company. Oorspronkelijk bezig met onderdelen voor klokken, stortte het bedrijf zich al snel op camera’s en lanceerde in 1953 de eerste camera, de Yashimaflex. In 1957 breidde Yashima zich uit naar de VS, hernoemde zich tot Yashica Inc, en startte de Yashica Mat-lijn. Dit exemplaar komt uit 1964.

Kleine samenvatting:
Fabrikant: Yashica
Type: Yashica Mat EM
Productie: 1964-1967
Formaat: mediumformaat
Rolfilm: 120

Yashica bracht in de loop der jaren veel camera’s, en dan vooral SLR’s, en lenzen uit. Die allemaal ga ik hier niet noemen, want die vallen buiten de scope van deze blog. Wel zeg ik nog dat Yashica in oktober 1983 werd overgenomen door Kyocera en in 2005 werd beëindigd. Alleen de merknaam werd nog ingezet als onderdeel van Kyocera. In 2008 werd het handelsmerk Yashica weer verkocht aan de Jebsen Group in Hong Hong. Daar herleefde het merk Yashica weer en is nu actief in digitale fototoestellen.

De camera

De zoeker van de Yashica Mat EM
De zoeker van de Yashica Mat EM
Exif: iso 400, 1/125, f/20, 105 mm

De camera is een vierkante box met twee lenzen die voornamelijk voor de buik wordt gehouden. De fotograaf kijkt dus naar beneden naar de zoeker. Die zoeker is een matglas waar het beeld – in spiegelbeeld! – op wordt geprojecteerd. Dat matglas komt vrij door de bovenkant van de camera open te klappen. Er is overigens wel een mogelijkheid om de camera “normaal” voor het oog te houden. Dat gebeurt niet via een aparte zoeker met glaswerk; het deksel kan op zijn beurt ook weer neergeklapt worden, zodat er een kijkopening ontstaat.

Verder is in het deksel een loep aanwezig om nauwkeuriger te kunnen scherpstellen. Nee, dat is geen gepriegel. Dat gaat opvallend goed. In de foto van de zoeker zie je de loep nog net zitten in het deksel.

De Yashica Mat EM kende bij release geen echte noviteiten, afgezien van de analoge lichtmeter. De zoekerlens is een Yashinon 80 mm f/3.2. De fotolens is een Yashinon 80 mm f/3.5 die te stoppen naar f/22, met een Copal MXV sluiter. Dat is een centraalsluiter die werkt door verschillende sluiterbladen over elkaar heen te schuiven om zo het diafragma aan te passen. Dat is anders dan de spleetsluiter die nu gangbaar is. De sluitertijd liep van 1 seconde tot 1/500 met een B (bulb)-mogelijkheid. Onder de zoekerlens zit een hendeltje voor een sluitervertraging. Zo kan de fotograaf ook in de groep mee. Rechtsboven zit een aansluiting voor een draadontspanner.

De meters van de Yashica Mat EM
De meters van de Yashica Mat EM
Exif: iso 400, 1/125, f/20, 73 mm

De sluitertijd en diafragma stel je met je duimen in met de twee draaiknoppen die vooraan links en rechts tussen de lenzen zitten. Die instellingen zie je dan weer terug in de meters aan de bovenkant, terwijl je over de zoeker staat gebogen. Op de foto zie je rechts ook de lichtmeter die aangestuurd wordt door een selenium lichtcel. Het apparaat is verder totaal mechanisch en maakt geen gebruik van batterijen. Zo’n lichtcel kan in de loop der jaren wel slijten en onwerkzaam worden. Veel exemplaren van deze camera hebben nu ook een niet-werkende lichtmeter. Dat maakt verder niet uit voor de fotografie; die foto’s lukken ook wel met gebruik van een externe lichtmeter. De lichtmeter in dit exemplaar werkt. Ik zie de naald bewegen.

Binnenwerk

De binnenkant van de Yashica Mat EM
De geopende camera met een spoel aan de onderkant.
Exif 400, 1/125, f/20, 105 mm

De camera maakt 6 x 6 cm foto’s, meer precies 55 x 55 mm. De camera kan je openen door de knop aan de onderkant richting O (open) te draaien. De achterklep komt dan los. Je legt de film op de onderste spoel in, trekt die over de sluiter heen naar boven en bevestigt die aan de bovenste spoel. Sluiten en de knop weer op C (close) draaien, zodat die vergrendeld is. De film wordt doorgedraaid met een hendel aan de linkerkant tot het volgende nummertje in het venstertje verschijnt. Daarna de hendel lichtjes terugdraaien tot die lockt. Dan kan je een foto maken. Met de knop rechts kan je de focus van de camera instellen en de scherptediepte van het beeld. Dat neem ik maar aan voor het moment. Ik heb nog geen film ingelegd, maar ik zie wel de effecten in de zoeker.

Hier zie je het binnenwerk met een spoel aan de onderkant. Daar komt de nieuwe film, die je dan doortrekt naar boven en bevestigt aan de spoel die daar is aangebracht. Er is dan een S in het venstertje bij de hendel. Ook als de camera leeg is zie je die letter. Je ziet aan weerszijden van de instelknop twee knopjes die elk met een veertje de spoel aan de binnenkant zekeren; een beetje uittrekken, de spoel erin leggen en loslaten zodat de spoel vastzit. Voor de zekerheid geeft Yashica nog aan om alleen maar een 120 film te gebruiken. Andere films passen niet.

De knoppen aan de zijkant

De film draai je door met de hendel aan de rechterkant. Je draait dan met de klok mee tot het nieuwe nummer in het venstertje verschijnt. Dan draai je een klein stukje terug tot de hendel lockt. Dan kan je afdrukken met de sluiterknop die rechtsvoor aan de voorkant zit (voor de toeschouwer linksvoor). Aan de linkerkant zit een knop voor de focus. Als je daar aan draait beweegt de plaat met de twee objectieven aan de voorkant als geheel. Zo weet je zeker dat de focus die je in de zoeker ziet ook op de foto komt.

De metalen beugels die je links en rechts ziet zijn bedoeld voor een draagriem. Aan de onderkant zitten pootjes op de hoeken. Je kan de camera dus stabiel neerzetten voor langere belichting.

Het apparaat lijkt verder in prima staat. Hier en daar is wat lichte slijtage zichtbaar, en is de bekleding aan wat knopjes verdwenen in de geschiedenis. Een gele lijmlaag is daar zichtbaar.

Eindoordeel

Doordat er twee lenzen zijn is er sprake van parallax – een lichte afwijking van wat in de zoeker te zien is en wat er daadwerkelijk op de film komt. Omdat het zoekerbeeld ook gespiegeld is vergt het wat vaardigheid van de fotograaf om de juiste foto te maken. Desondanks is deze camera een mooie instapper voor fotografen om eens op mediumformaat te fotograferen.

Ik overweeg echt om eens een 120 rolfilm vol te schieten en het resultaat te bekijken.